Największa zmiana Legendarium

„To, co mamy w Silmarillionie itp. to tradycje przekazywane przez Ludzi w Numenorze, a później w Śródziemiu (Arnorze i Gondorze); ale już od dawna – od pierwszego spotkania Dunedainów i przyjaciół elfów z Eldarami w Beleriandzie – zmieszane i mylone z ich własnymi ludzkimi mitami i kosmicznymi ideami.”
~Pierścień Morgotha, tłumaczenie własne

Tolkien od początku widział Legendarium jako opowiedzenie historii przez niego jedynie odnalezionych i przetłumaczonych, a spisanych przez różne postacie w różnym czasie.

Początkowo, jak widać w Księdze Zaginionych Opowieści, historie Pierwszej Ery miały być przekazane średniowiecznemu angielskiemu żeglarzowi gdy ten przypadkiem trafił na Tol Eresseę.

Opowieści o upadku Numenoru dwukrotnie była opisana z perspektywy podróży w czasie ze współczesności, Tolkien nie tylko wymyślił.

Najbardziej znanym ze źródeł jest oczywiście Czerwona Księga Marchii Zachodniej, zawierająca pamiętniki Bilba wydane jako Hobbit, „Upadek Władcy Pierścieni i Powrót Króla” pióra Froda Bagginsa, oraz trzy tomy tłumaczeń dawniejszych elfich historii wykonane przez Bilba w Rivendell, a także późniejsze dopiski dokonane przez Merry’ego, Pippina oraz Sama i jego potomków.

Najciekawszy jednak, najbardziej radykalny i kontrowersyjny element tych opowieści wewnątrz opowieści został częściowo wprowadzony po Władcy Pierścieni, tak jak wspomniane w cytacie, przenosząc pochodzenie opowieści z elfiego na ludzkie, w próbie „upoważnienia” Legendarium próbując tłumaczyć wiele nierealistycznych elementów, na czele z opowieściami o stworzeniu Słońca i Księżyca oraz początkową płaskością świata owym pomieszaniem z prymitywnymi, ludzkimi pomysłami, podczas gdy w „rzeczywistości” wszechświat miał wyglądać cały czas tak jak znamy. Nie doprowadził tego pomysłu do końca, i nie wiadomo, czy gdyby miał czas to trzymałby się tego pomysłu, ale wielu fanów nie potrafi sobie wyobrazić pozbycia się ze świata takich kluczowych elementów mitologii jak Dwa Drzewa czy Prosta Droga, albo dostosowania ich do nowych wersji.