NOËL – niezwykła kolęda Tolkiena

Na Boże Narodzenie pamiętajmy o pięknej kolędzie Tolkiena, napisanej i opublikowanej w 1936 roku, a odkrytej dopiero parę lat temu. Na język polski utwór został przetłumaczony przez Marcina „Baltazara” Gąbkę, który stworzył również muzykę i nagrał swoje wykonania:

Świat smutny był, ponura noc
przyćmione światło gwiazd,
A w Sali ciemność, cisza, mrok,
W kominku ogień zgasł.
Wiatr pośród drzew jak morze brzmiał
I ponad górski szczyt
Nieskrepowany, gorzki wiał,
Jak zimny miecza zgrzyt.

Pan śniegu uniósł głowę swą;
Płaszcz długi, płowy miał,
Co kiedy gorzki wicher dął,
Nad dolinami trwał.
Świat ślepy był, splątany bór,
Zdziczałe sploty dróg,
Aż pękła wpół zasłona chmur
i na świat przyszedł Bóg.

Pradawnych niebios wielki strop
Odległy przeszył blask,
Gdy jasny błysnął światła snop
W tę noc od jedynej z gwiazd.
W doliny mrok, w narodzin czas,
Zadźwięczał nagle śpiew,
aż dzwony ziemi z niebem wraz
W noc wspólny wzniosły zew.

To w dole pieśń Maryi brzmi
I doszła do nich tam,
Gdy wzniosła się nad śnieg i mgły,
Hen aż do raju bram.
Dźwięk dzwonów w jeden chór się zlał
I wzbił do nieba wież,
Gdy głos śmiertelnej panny brzmiał,
Co matką Boga jest.

Świat wesół jest i piękna noc
W koronie z jasnych gwiazd,
A w Sali śmiech i świateł moc,
Kominek rzuca blask.
Już chrześcijaństwa dzwony brzmią
Z dzwonami raju wraz,
A ludzie Gloria śpiewać chcą,
Bo Bóg jest pośród nas.

słowa J.R.R. Tolkien
tłum. Marcin Gąbka

Tak z kolei prezentuje się oryginalny tekst:

Grim was the world and grey last night:
The moon and stars were fled,
The hall was dark without song or light,
The fires were fallen dead.
The wind in the trees was like to the sea,
And over the mountains’ teeth
It whistled bitter-cold and free,
As a sword leapt from its sheath.

The lord of snows upreared his head;
His mantle long and pale
Upon the bitter blast was spread
And hung o’er hill and dale.
The world was blind, the boughs were bent,
All ways and paths were wild:
Then the veil of cloud apart was rent,
And here was born a Child.

The ancient dome of heaven sheer
Was pricked with distant light;
A star came shining white and clear
Alone above the night.
In the dale of dark in that hour of birth
One voice on a sudden sang:
Then all the bells in Heaven and Earth
Together at midnight rang.

Mary sang in this world below:
They heard her song arise
O’er mist and over mountain snow
To the walls of Paradise,
And the tongue of many bells was stirred
in Heaven’s towers to ring
When the voice of mortal maid was heard,
That was mother of Heaven’s King.

Glad is the world and fair this night
With stars about its head,
And the hall is filled with laughter and light,
And fires are burning red.
The bells of Paradise now ring
With bells of Christendom,
And Gloria, Gloria we will sing
That God on earth is come.