Tytułowa postać „Władcy Pierścieni”

Ostatnio pojawiło się kilka dyskusji na temat tytułu „Władca Pierścieni”, twierdząc, że odnosi się on nie do Saurona, jak się zwykle przyjmuje, ale do Jedynego Pierścienia. Oba stanowiska da się bez problemu uzasadnić, może nawet Pierścień wydaje się być bardziej adekwatny, jako że chociaż Sauron włada Pierścieniami, więc można mu ten tytuł przypisać, to nie robi tego bezpośrednio, a jedynie za pośrednictwem władzy nad Jedynym Pierścieniem, podczas gdy władanie pozostałymi Pierścieniami jest główną funkcją Jedynego Pierścienia i umożliwiałby on nawet przejęcie od Saurona kontroli nad jego sługami, nawet Nazgulami, których Sauron kontrolował również pośrednio, poprzez posiadanie ich Dziewięciu Pierścieni (List 246).

Sauron i Pierścień nie do końca są osobnymi bytami, więc rozdzielanie ich w tej dyskusji nie do końca ma sens, i gdyby chodziło tylko o filozofowanie kto rzeczywiście ma władzę nad Pierścieniami, to bym się skłaniał do tezy, że skoro można tak określić Saurona, to Pierścień również i vice versa.

Jest tylko jeden problem. Pewne rozróżnienie między tym przedmiotem a jego twórcą oczywiście istnieje, a w treści książki postacie kilkukrotnie wykorzystują określenie „Władca Pierścieni” oraz „Władca Pierścienia”, za każdym razem, bez względu na liczbę, odnosząc się jednoznacznie do Saurona:

„Upiory Pierścienia, Dziewięciu Sług Władcy Pierścienia”~Gandalf, s. 250¹

„Władcą Pierścienia nie jest Frodo, lecz pan Czarnej Wieży Mordoru”~Gandalf, s. 256

„Władca Pierścieni prędzej czy później wytropi kryjówkę”~Glorfindel, s. 300

I w końcu najważniejsze, czyli sam tytuł napisany przez Froda, zawarty w Czerwonej Księdze. Tytuł powstałego w Śródziemiu utworu, który Tolkien miał tylko przetłumaczyć na angielski:

„Upadek Władcy Pierścieni i Powrót Króla”~Frodo, s. 1129

Użycie słowa „upadek” sprawia, że na pewno w tym tytule chodzi o Saurona. Gdy mowa o Pierścieniu zawsze jest używanie określenie „zniszczenie”. „Pierścień trzeba zniszczyć”, nie „trzeba doprowadzić do upadku Pierścienia”. Jedno wynika z drugiego oczywiście, ale nie znajdziemy fragmentu, gdzie zamiast o zniszczeniu Pierścienia Tolkien pisze o jego upadku. Zatem mimo że przydomek „Władca Pierścieni” teoretycznie mógłby się jak najbardziej pasować do Jedynego Pierścienia i dobrze opisuje jego właściwości, to w praktyce Tolkien nie używał go w ten sposób, a w tekście książki kilkukrotnie wykorzystując ten zwrot jednoznacznie, wyłącznie w odniesieniu do Saurona.

Cytaty i numery stron z jednotomowego wydania tłumaczenia Skibniewskiej, upewniłem się i liczby się pokrywają z angielskim tekstem. Ilustracja Saurona autorstwa samego Tolkiena, replika (niedokładna) strony tytułowej znaleziona w internecie nieznanego autorstwa.

1. Cytaty i numery stron z jednotomowego wydania tłumaczenia Skibniewskiej, liczby się pokrywają z angielskim tekstem ↩︎