Tolkienowskie podsumowanie roku 2025

Mijający rok był niezwykle obfity w wydarzenia i premiery tolkienowskie, do czego udało nam się dołożyć cegiełkę, a nawet kilka.

Najważniejsze oczywiście były książki Tolkiena. Otrzymaliśmy premiery polskich tłumaczeń „Bitwy pod Maldon” (Paulina Braiter) oraz rozszerzonej edycji „Listów” (Agnieszka Sylwanowicz), jak również nowe wydania „Niedokończonych Opowieści”, „Beowulfa”, „Opowieści o Kullervo”, „Berena i Luthien”, „Upadku Gondolinu” oraz przede wszystkim „Zielonego Rycerza”, który dzięki pracy Agnieszki Sylwanowicz i Katarzyny Staniewskiej został ponownie przetłumaczony po niemal 30 latach niedostępności.

Niestety w ciągu roku pożegnaliśmy Cezarego Frąca, aktywnego w fandomie tłumacza przede wszystkim „Władcy Pierścieni” oraz „Historii Śródziemia”. Jego praca jest kontynuowana przez żonę ze wsparciem reszty zespołu tłumaczy, dzięki czemu otrzymaliśmy pierwszy tom tłumaczonej przez nich „Historii Władcy Pierścieni”, stanowiący zarazem szósty tom „Historii Śródziemia”. Premiera kolejnego, „Zdrady Isengardu” została przez śmierć opóźniona, ale została już zapowiedziana na 20 stycznia.

Sam Tolkien również nie próżnuje i wydaje przeszło 50 lat po śmierci, dzięki czemu otrzymaliśmy „The Bovadium Fragments” – osadzoną w fikcyjnej wersji Oxfordu (łac. Bovadium) satyrę na m. in. motoryzację oraz konsumpcjonizm, wartą uwagi również poprzez fragmenty napisane po łacinie.

Wzorowane na Tolkienie otrzymaliśmy dwie książki kucharskie Roberta Andersona, jedyne pozycje w tym poście które odradzam, ale także „J.R.R. Tolkien – Poznaj pisarza i wykonaj 21 zadań” – biografię z ciekawymi zadaniami dla najmłodszych fanów, oraz omawiającą m. in. tolkienowski wpływ na współczesną kulturę „Tolkien w XXI wieku” profesora Nicka Grooma, z którym miałem okazję poprowadzić bardzo długą i nerdowską rozmowę w Bibliotece Wydziału Neofilologii UW.

Ze światowych premier warto wspomnieć o nowej oficjalnej, zatwierdzonej jeszcze przez Christophera adaptacji „Władcy Pierścieni”, mianowicie 17-godzinnej operze napisanej przez Paula Godfreya, w tworzeniu której miałem niewielki udział skutecznie zachęcając autora do dodania „Pieśni o Durinie”.

Fandom Tolkiena w Polsce również się dalej rozwija, co widać choćby po tej stronie, na której pozwoliliście nam osiągnąć prawie milion wyświetleń, co przełożyło się na 1500 nowych obserwujących, przekraczając bariery czterech i pięciu tysięcy oraz czyniąc nas drugim największym portalem tolkienowskim na polskim facebooku. Jeszcze większym sukcesem mogą poszczycić się Podcast Pod Zielonym Smokiem który zdobył tytuł Podcastu Roku czy Łukasz Neubauer z JRR Tolkien, czyli tam i z powrotem, który zdobył habilitację dzięki książce „The Long Shadow of Fáfnir”, poświęconej smokom u Tolkiena i Lewisa. Z nowych inicjatyw zareklamuję ponownie podcast Adama Dąbrowskiego w Polskim Radiu, Dragomira oraz Rangers of Ithilien Polska , ale siłę Tolkiena najbardziej pokazał chyba Dzień Czytania Tolkiena, który był obchodzony w ramach aż 24 wydarzeń w całej Polsce, w tym dwóch dwudniowych zjazdach oraz dedykowanej transmisji radiowej. Na koniec pochwalę się organizowaniem Popołudnia z Tolkienem w Ośrodku Kultury Wesoła w Warszawie, gdzie szczególnie genialnie wypadło zainicjowanie współpracy zespołu Za Progiem oraz Bractwa Śródziemia .

W nadchodzącym roku spodziewamy się kolejnych książek, podcastów, oraz wydarzeń, które dalej będziemy zapowiadać i komentować. Trochę rzeczy już wiadomo, ale na razie zaspoilerujemy tylko tyle, żebyście oprócz tej strony uważnie obserwowali Tolkon, nie zawiedziecie się… Tymczasem do zobaczenia w przyszłym roku, oby jeszcze szczęśliwszym!